Hoogtepunten van de EU AI Week 2026

Sprekers: minister Vanessa Matz, Lucilla Sioli (European AI Office), Amandeep Singh Gill (Verenigde Naties), Antoine Hublet (Agence du Numérique), Rob Heyman (Data & Maatschappij Kennis Centrum), Gregory Lewkowicz (FARI), Caroline Vandenplas (Yuma), Bart Becks (European Innovation Council) en Mieke De Ketelaere (Vlerick Business School).

Europese soevereiniteit is strategisch noodzakelijk geworden gezien de geopolitieke spanningen en het groeiende technologische concurrentievermogen. Tijdens de verschillende gesprekken werd benadrukt dat het nodig is om over te gaan van regelgeving (met name de AI Act) tot concrete actie (met initiatieven als AI Continent en Apply AI strategy). Zo kunnen de lacunes van de EU op het vlak van rekencapaciteit en industriële uitrol gedicht worden.

• De kwetsbaarheid als gevolg van de afhankelijkheid wordt onderschat (infrastructuren, kritieke technologieën).
• De Europese Unie rolt een geïntegreerde aanpak uit. Die combineert het actieplan AI Continent, dat onder andere de AI Factories en de AI Gigafactories voor het versterken van de rekencapaciteiten dekt, en de Apply AI strategie, voor de aanname van AI in de belangrijkste industriële en overheidssectoren. Deze initiatieven worden voorgesteld als complementair en willen de technologische soevereiniteit, de sectoriële overstap en het Europese concurrentievermogen met elkaar verbinden.
• Er zijn echter bepaalde succesfactoren nodig om daartoe te komen: regelgeving (AI Act), investeringen (rekenkracht, competenties) en 20 miljoen AI-experts tegen 2030.
• Momenteel zijn er ongeveer 8000 AI-start-ups verspreid doorheen de EU.
• De nieuwe regering van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest ambieert in haar algemene beleidsnota de Europese AI-hoofdstad te worden met een gedeelde digitale soevereiniteit.  
• In zijn recentste AI Barometer geeft Vlaanderen aan dat het AI-gebruikscijfer 58,8% bedraagt in zijn ondernemingen in 2025, een cijfer dat grotendeels wordt gedragen door de werknemers zelf via 'shadow AI'. Er bestaat echter een afhankelijkheid van niet-Europese ecosystemen.
• 80% van de Waalse ondernemingen die momenteel worden opgevolgd in het kader van ondersteuningsprogramma’s voor de aanname van AI voor ondernemingen zijn kmo’s. Tussen 2022 en 2024 vroegen privé- en overheidsorganisaties bijna zeven keer meer begeleiding rond AI aan, wat dus getuigt van een verregaande interesse voor het domein.
• Het gemiddelde gebruikscijfer voor AI bedraagt 25% voor de Belgische ondernemingen (tegenover gemiddeld 18% in de rest van de EU).
   

Bekijk de volledige sessie.
 

 

 

 

 

 

Sprekers: Saskia Lensink (TNO), Malgorzata Nikowska (European AI Office), Alexandre de Streel (UNamur), Lucie Jacquet-Malo (Institut Mines-Télécom), Jens Bürger (Leuven.AI), Bertrand de Longueville (JRC), Patricia Nouveau, Yves Deville, Alain Strowel (UCLouvain) en Maria Chiara Properzi (Centre for Cybersecurity Belgium).

De universiteiten UCLouvain en KU Leuven en de Vlaamse overheid deelden hun strategieën voor het aanbieden van GenAI-tools die de vertrouwelijkheid van de gegevens en het auteursrecht respecteren. De algemene consensus is om te streven naar de ASAP-status (waarbij ASAP staat voor As Sovereign As Possible), door lokale infrastructuur te combineren met Europese modellen.

• GPT-NL: Nederlands model dat vanaf 0 werd getraind om de transparantie van de gegevens en het naleven van de GDPR te garanderen.
• Piccolo (UCLouvain): hybride tool die gebruikmaakt van Europese modellen (Mistral) op lokale servers voor 45.000 gebruikers.
• Strategie 'AI as a Service' bij de KU Leuven om de studiegroepen te ondersteunen.
• Belang van de mutualisering: de universiteiten kunnen de gigantische infrastructuurkosten niet alleen dragen.
   

Bekijk de volledige sessie.

 

 

 

 

 

Sprekers: Gwénaëlle Hervé (Proximus NXT), William El Sayed (Mistral AI) en Alexis Wuyts (Proximus NXT).

Mistral AI en Proximus NXT stelden hun partnerschap voor waarbij ze 'open weights-modellen' die on-premise of via een soevereine cloud kunnen worden geïmplementeerd, voorstellen aan de overheidsdiensten. De interne parameters van deze modellen, die werden aangeleerd tijdens het trainen, maakten ze publiekelijk toegankelijk. De aanpak Mistral AI en Proximus NXT wordt gezien als een waardevol alternatief voor de gesloten API van Amerikaanse reuzen.

• Mistral AI bevestigt dat AI niet mag gezien worden als een eenvoudige kantoorsoftware, maar beheerd moet worden als een strategische nationale infrastructuur om elke willekeurige toegangsbelemmering door derde leveranciers te vermijden.
• In plaats van te zoeken naar een algemene alwetende AI (AGI), zet Mistral in op gespecialiseerde modellen per industrie (chemie, defensie, overheidssector) die in staat zijn om de reuzen te overstijgen op vlak van specifieke vaktaken.
• Proximus NXT levert de nodige infrastructuur via beveiligde data centers (zoals U-LEX in Luxemburg) die AI doen draaien, zonder dat de gegevens de organisatie ooit verlaten.
• De toegevoegde waarde schuilt niet langer uitsluitend in het model (dat een handelswaar is geworden), maar in de tools voor controle, zichtbaarheid en continue verbetering waardoor duizenden gebruikers in de productieomgeving kunnen worden beheerd.
   

Bekijk de volledige sessie.

Sprekers: Mahdi Rahimiasl (IDLab) en Laure De Cock (Imec).

Tijdens deze sessie werd Citcom.ai voorgesteld. Dat project toont aan dat een model dat getraind is op een stad die rijk is aan gegevens (met name San Diego) overgedragen en verfijnd kan worden voor een kleinere stad (met name Mechelen), en dat met slechts 20% van de lokale gegevens die normaal nodig zijn.

• Verkleint de gegevenskloof tussen metropolen en kleine steden.
• Verbetert de precisie van de verkeersvoorspellingen met 24% dankzij de kennisoverdracht.
• Door diepgaand leren en de fysieke verkeerssimulaties te combineren is het mogelijk om de flows op de wegen in te schatten zonder waarnemers.

Bekijk de volledige sessie.

Spreker: Jean-Joseph Adjizian (RSZ).

Voorstelling van PureID, een 'smart opruimer' van gigantische databanken die AI gebruikt om uiteenlopende informatie te reconciliëren en zo een uniek en betrouwbaar zicht te creëren op burgers en ondernemingen. Het systeem combineert LLM, het doorzoeken van de dichtstbijzijnde buren en grafentechnologie om dubbels en vervalsingen te identificeren in miljoenen inputs. Het functioneert volledig on-site (on-premise) om de veiligheid van de gevoelige gegevens te garanderen.

• Drastische vermindering van dubbels: van 28 miljoen naar 23 miljoen geregistreerde adressen.
• Vastlegging van de semantiek: het systeem beheert tikfouten of taalvariaties.
• Creatie van 'Golden Records': automatische selectie van de meest betrouwbare versie van een gegeven uit meerdere bronnen.
• Strategische uitdagingen geïdentificeerd: strijd tegen fraude en kwaliteit van de gegevens, met als doel de meest betrouwbare analyses bekomen voor het overheidsbeleid, de soevereiniteit en de veiligheid.

Bekijk de volledige sessie.

Sprekers: Lieselotte Drijvers (Microsoft) en Natacha Dewyngaert (PwC).

Analyse van de resultaten van de hackathons die door Microsoft werden georganiseerd voor verschillende federale instellingen. Deze hackathons zijn bedoeld om in 48 uur tijd theorie om te zetten in functionele prototypes voor het oplossen van concrete problemen van administratieve overbelasting.

• Automatisering van administratieve taken (Federale Politie): zorgt ervoor dat agenten meer tijd op het terrein kunnen doorbrengen.
• Automatisering van de inschrijving (FOD Mobiliteit): digitalisering van het 'roze papier' om fouten en wachttijden te verminderen.
• AI-ambtenaren (FOD Financiën): op maat gemaakte nalevingsgidsen voor voedingsexploitanten op basis van handleidingen van 90 pagina’s.
• Belang van de ondersteuning van de directie voor de post-hackathon-industrialisering.

Bekijk de volledige sessie.

Sprekers: Gian Franco Chianale, Antoine-Alexandre André (European AI Office), Peggy Valcke (IBPT), Niccolò Costantini (European Innovation Council and SMEs Executive Agency), Jelle Hoedemaekers (Agoria), Daniel Wennick (Orgalim), Bianca Manelli (Digital Europe), Laurent Wenkin en Maureen Logghe (FOD Economie).

Deze sessie verkende hoe het evolutieve en softwaregerichte karakter van AI voor een verstoring zorgt van de traditionele veiligheidskaders van producten die werden ontwikkeld voor statische objecten. Er werd benadrukt dat de lacunes in de regelgeving op het vlak van e-commerce moeten worden aangepakt en dat de samenwerking tussen de nationale autoriteiten en het Europese AI Office moet worden versterkt.

• Uitdaging voor de beslissingsnemers die erin moeten slagen de strikte regels van de AI Act toe te passen (voornamelijk voor producten met een hoog risico) in een goederenflow die zodanig gigantisch is dat fysieke controles quasi onmogelijk zijn geworden (elke dag komen 12 miljoen goederen binnen in de EU via e-commerce).
• Nood aan een 'dynamisch toezicht': het risicoprofiel van een AI-product kan, nadat het op de markt werd gebracht, evolueren na updates.
• Gebrek aan expertise: er moeten multidisciplinaire profielen (ingenieurs, maar ook juristen en filosofen) worden gerekruteerd om de risico’s voor de grondrechten in te schatten.
• De toekomstige European Product Act wil het toezicht op de markt en de normalisatie uniformiseren.

Bekijk de volledige sessie.

 

 

 

 

 

Sprekers: Vera Rimmer, Tim Van hamme en Thomas Vissers (KU Leuven).

Door zijn probabiliteits- en ondoorzichtige karakter is AI per definitie kwetsbaar. Onderzoekers van de KU Leuven focussen zich daarom op prompt-injectieaanvallen en het Clever Hans-effect, waarbij AI onnodige verbanden leert in plaats van echte logica.

• De regel van twee ambtenaren: groot risico wanneer een ambtenaar onbetrouwbare input verwerkt en toegang heeft tot gevoelige data.
• Injecties van indirecte prompts: een cybercrimineel kan een e-mail verzenden die de AI leest en op die manier een gegevenslek veroorzaken zonder tussenkomst van de gebruiker.
• De huidige garanties hebben een faalpercentage van 100% tegenover een gerichte menselijke aanval. De meest doeltreffende strategie blijft een verdedigende aanpak in de diepte, waarbij meerdere complementaire beveiligingsmechanismen worden gecombineerd om het merendeel van de compromitteringspogingen te blokkeren, in te perken of af te zwakken.

Bekijk de volledige sessie.

Sprekers: Philippe Massonet (CETIC), Davy Preuveneers (KU Leuven), Laurens D’hooge (UGent/IMEC) en Xavier Lessage (CETIC).

Tijdens deze sessie werd het AID-project voorgesteld. Dat project maakt het mogelijk om voor verschillende entiteiten (ziekenhuizen, banken) een gemeenschappelijk model te trainen door enkel de gewichten van de algoritmes te delen. Op die manier kan de lokale vertrouwelijkheid worden behouden en wordt de GDPR gerespecteerd.

• Use case: detectie van inbreuken op de netwerken en detectie van malware zonder de gevoelige netwerktrafiek bloot te stellen.
• Gebruik van homomorfe versleuteling om verrichtingen uit te voeren op versleutelde gegevens zonder ze ooit te ontcijferen.
• Een oplossing die wordt voorgesteld om het gebrek aan gecentraliseerde gegevens in Europa te verhelpen: infrastructuren samenbrengen in plaats van de Amerikaanse hyperscalers te kopiëren.

Bekijk de volledige sessie.

 

Sprekers: Aurélien Fievez, Maite Abram, Claude Van Opstal en Isabelle Marx (Fédération Wallonie-Bruxelles).

De Federatie Wallonië-Brussel (FWB) stelde tijdens deze sessie zijn actieplan voor, dat steunt op de certificering van competenties via de Pix-tool. Daarbij werd benadrukt dat de pedagogie moet worden aangepast omwille van de tools die voorrang geven aan het eindresultaat in plaats van aan het leertraject.

• Gebruik van de Pix-tool om de competenties van 90.000 onderwijzers te diagnoseren en certificeren.
• Aanpassing van de onderwijsstandaarden (DigComp 3.0) om AI te integreren vanaf het eerste middelbaar bij de start van het schooljaar 2026-2027.
• Experimenteren met AI-tools in 20 lagere scholen tijdens de bijles in lezen en rekenen.
   

Bekijk de volledige sessie.

 

 

 

 

Beste voorstelling (ex aequo)

• Team Rag'n'Wal (Service Public de Wallonie)

De uitdaging: ambtenaren spenderen uitermate veel tijd aan het manueel verifiëren van complexe AMUREBA-energieauditrapporten van 100 pagina’s, wat tot grote administratieve vertragingen leidt voor de ondernemingen die willen besparen op hun energieverbruik.

De oplossing: een lokale AI-tool die getraind werd op specifieke energiemethodologieën. Aan de hand van deze tool kunnen documenten snel gevalideerd worden, waardoor de ambtenaren zich kunnen concentreren op taken met een toegevoegde waarde. Tegelijk wordt gegarandeerd dat de data van de ondernemingen lokaal beveiligd blijven dankzij een open-sourcesoftware.

• Team AAII - FOD FINANCIËN

De uitdaging: ambtenaren wijzigen de dossiers van de burgers door gebruik van incoherente gegevens, informatie opnieuw handmatig in te voeren en geïsoleerde procedures, wat de verwerking vertraagt en fouten met zich kan meebrengen. Gebruikmaken van de AI cloud is verboden omwille van soevereiniteitsregels.

De oplossing: een beveiligde en lokale monopage-applicatie (SPA) die een soevereine AI integreert. Deze AI functioneert als een contextuele RAG voor de lokale procedures, valideert de velden, suggereert categorieën, stelt antwoorden op en benadrukt de uiterste termijnen, zonder dat de gegevens daarbij de computer verlaten.

Meest innovatieve oplossing (ex aequo)

• Team RAG Dogs

De uitdaging: fiscale controleurs worden geconfronteerd met gigantische hoeveelheden documenten die meerdere talen en meerdere formaten bevatten. Zoekopdrachten via traditionele trefwoorden slagen er niet in om de verborgen links te identificeren en de standaard-RAG hebben het moeilijk om gegevens die onderling sterk verbonden zijn doorheen duizenden documenten te verwerken.

De oplossing: een lokaal systeem waarmee de controleurs volledige onderzoeksdossiers kunnen uploaden en natuurlijk klinkende vragen kunnen stellen. De AI brengt de verborgen netwerken van personen, ondernemingen en financiële flows onmiddellijk in kaart en signaleert verdachte schema’s zonder dat de gegevens het apparaat verlaten.

• Team Rag'n'Wal (Service Public de Wallonie)

Zie omschrijving onder 'Beste voorstelling'.

Beste technische implementatie

• Team Rag'n'Wal (Service Public de Wallonie)

Zie omschrijving onder 'Beste voorstelling'.

Bekijk de volledige sessie.

Sprekers: Pascal Coppens (Nexxworks), Véronique Petit (FOD Buitenlandse Zaken), Juha Heikkilä (Europese Commissie), Ferdinand Casier (Agoria), Risto Uuk (Future of Life Institute), Imogen Schon (UK Department of Science Innovation and Technology), Gregory Renard (Everyone.AI) en Pieter Haeck (Politico).

Tijdens deze sessie besprak het panel de rol van de EU in de wereldwijde digitale governance en ging het over de hefbomen waarover ze beschikt om haar soevereiniteit en internationale invloed te versterken. Deze gesprekken verwierpen de karikatuur van een Europa dat alleen regeltjes oplegt. De experts hadden het ook over de strategische interafhankelijkheid, waarbij opgemerkt werd dat soevereiniteit betekent dat je voor een bepaalde afhankelijkheid kiest in plaats van volledige zelfvoorziening te beogen.

• De Chinese en Amerikaanse modellen steunen op compleet verschillende principes: China geeft de voorkeur aan toegankelijkheid en industriële toepassing, terwijl de VS inzetten op beschermde intellectuele eigendom en brute rekenkracht.
• De EU moet haar inferioriteitscomplex van zich afschudden, haar waardegedreven aanpak promoten en de interoperabiliteit bevorderen in plaats van isolatie.
• De samenwerking met partners die dezelfde waarden delen is een hefboom voor de EU om haar soevereiniteit en internationale invloed te versterken.
• In de waardeketen moeten bepaalde cruciale knooppunten (gegevens, basismodellen) zitten om de democratie te beschermen.

Bekijk de volledige sessie.

Sprekers: Dirk Ramaekers (FOD Volksgezondheid), Romain Alderweireldt (101 Genomes), Erik Verschueren (VIB), Segolene Martin (Kantify), Hugo Ceulemans (Johnson & Johnson),  Thibault Helleputte (DNALytics) en Florence Bosco (AQYLA BioVentures).

De sprekers toonden aan hoe het dankzij AI mogelijk is om de overstap te maken van een benadering op basis van één enkele hypothese naar een grootschalige verkenning van de biologie. De sessie schoof het Belgische ecosysteem (met het VIB, start-ups en stichtingen) naar voor als een potentiële Europese leader, waarbij evenwel werd benadrukt dat er één knelpunt blijft: de beschikbaarheid van gegevens van hoge kwaliteit.

• 'Lab-in-the-loop': iteratieve cyclus tussen de experimenten in het laboratorium en algoritmische voorspellingen om de kosten en de termijnen te verminderen.
• Identificatie van 'donkere' onderzoeksgebieden: AI gebruiken om de 90% van het genoom te onderzoeken die momenteel door de industrie wordt genegeerd.
• 101 Genomes Foundation: de eerste organisatie op het gebied van data-altruïsme die op Europees niveau erkend is voor zeldzame ziekten.
• Limieten van modellen zoals AlphaFold: noodzakelijk om terug te keren naar de biofysica om therapeutische antilichamen te ontwikkelen.

Bekijk de volledige sessie.